خورشید فروزان
تحریف مفاهیم دینی و واژگونیِ عدل، عزّت و علم در عصر غیبت
قسمت سی و هفتم:
مقدمه
مباحث سلسله جلسات خورشید فروزان، با محوریت تبیین جایگاه حضرت امام زمان (عج)، به چالشی بنیادین در جامعهٔ امروز میپردازد: تحریف مفاهیم دینی.
آیتالله سید جواد مدرسی در این بیانات، تأکید دارند که قضاوتهای غلط مردم، حوزویان و دانشگاهیان دربارهٔ عملکرد و ماهیت دولت مهدوی، ریشه در واژگون شدن معانی اصلی واژگانی چون عدل، غنا، و علم دارد.
این تحریف که متأثر از فلسفههای یونانی و نظامهای فکری غرب است، مانع از درک صحیح وعدههای الهی و سیرهٔ ائمه (ع) میشود. درک این تحریف مفاهیم دینی اولین قدم برای آمادگی ظهور است.
ریشهٔ تحریف مفاهیم دینی: از غنا و عزّت تا علم و طب
- غنا و عزّت:
تحریف مفاهیم دینی در این بخش باعث شده است که غنا (بینیازی) به داشتن پول و ملک فراوان، و عزّت به برخورداری از لشکر و قدرت ظاهری تفسیر شود.
این نگاه سطحی است که ائمه (ع)، که از مُلک دنیا دست شستهاند و امام زمان (عج) که در غیبت هستند و یار ظاهری ندارند، در چشم مردم «فقیر» و «ذلیل» شمرده شوند. در حالی که عزّت واقعی، گرهخوردن با عرش الهی است.
- علم و طب:
علم راستین که باید در ثقلین (قرآن و عترت) جستجو شود، با دانستههای سطحی و متأثر از فلسفهٔ یونان جایگزین شده است.حتی طب، که علم به داء و دوا است و تنها خالق بر آن احاطه دارد، با ساختارهای کهن اطبا و بناهای غلط بشری عوض شده است.
ایشان هشدار میدهند که این تحریف مفاهیم دینی باعث شده است که همسویی با مردم و سخن گفتن بر اساس عرف روز، معیار علم باشد و هرکس خلاف آن بگوید، جاهل پنداشته شود.
تحریف عدل و ظلم: نقد عملکرد امام زمان (عج)
عمیقترین تحریف مفاهیم دینی در واژههای عدل و ظلم رخ داده است و پیامدهای مستقیم در مواجهه با ظهور دارد:
-
عدل خدا، ظلم مردم:
با وجود آنکه روایات میگویند حضرت مهدی (عج) زمین را «قسطاً و عدلاً» پر میکند، مردم (حتی عقلا، دانشگاهیان و حوزویان) اقدامات اولیهٔ حضرت در سرکوب اشقیا را «ظلم و تعدّی» مینامند.
-
نظامهای فکری معارض:
علت این اختلاف معنا، حذف خدا از برنامهریزیهای اجتماعی و اعتقاد به نظامهای دموکراسی است. این نظامها، بر خلاف بینش مهدوی، معتقدند که دشمن خدا هم حق زیستن و رأی دادن دارد. امام زمان که خدا را از صحنه حذف نمیکنند، دشمنان او را بر سفرهٔ الهی برنمیتابند و از نظر مردم دنیا، این عدالت الهی، تعدّی به حقوق بشر است.
-
دفاع قرآن:
خداوند با آیهٔ «فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ»، از اقدام حضرت دفاع میکند و میفرماید: اگر این کار، تعدّی است، من آن را برای ظالمین میخواهم.
راه حل: بازگشت به واضع لغت و معیار فتوت
برای مقابله با تحریف مفاهیم دینی، آیتالله مدرسی دو راه حل بنیادی ارائه میدهد:
- بازگشت به واضع لغت: بر اساس آیهٔ «وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا»، واضع و تعلیمدهندهٔ اصلی لغت (و زبان عربی) خداست. ما باید معانی عدل، ظلم، علم و… را از قرآن و عترت (که ثقل اصغرند) بگیریم، نه از فلسفهٔ یونان و رسوبات فکری تحریفشده.
- معیار قرار دادن علی (ع): برای فهم مصداق شجاعت، فتوت و علم، باید کردار علی بن ابیطالب (ع) را معیار قرار داد. ایشان مثال میزنند که سکوت فقیه شاگرد اهل بیت در شرایط فعلی، از جنس فتوت و شجاعت است، نه ترس (جُبن)، همانطور که سکوت مقطعی امام حسن (ع) و شمشیر نزدن امام باقر (ع)، شجاعانهترین عمل بود.
امام زمان (عج) نیز امروز، اشجع الناس هستند، هرچند غایب و مغمورند. ایشان هشدار میدهند که این استضعاف (نپذیرفتن علم و شجاعت ائمه) همان عاملی است که باعث گریهٔ امام صادق (ع) شد و این وضعیت نشان میدهد که تجلی کرم، علم و فتوت ائمه هنوز رخ نداده است («كَلَّا لَمَّا يَقْضِ مَا أَمَرَهُ»).
نتیجه گیری:
ریشهٔ اصلی چالشهای امروز، تحریف مفاهیم دینی بنیادی چون عدل، عزّت و علم است که توسط فلسفههای غیرالهی واژگون شدهاند. این واژگونی منجر به قضاوتهای غلط دربارهٔ امام زمان (عج) میشود، بهطوری که اقدامات عدلمحور ایشان، ظلم پنداشته میشود. برای آمادگی ظهور، باید به واضع اصلی لغت (خداوند) و معیار سیرهٔ علی (ع) رجوع کنیم.