خورشید فروزان خلافت امام زمان (عج): رکن انتقام، ولایت و نجات
سلسله مباحث آیتالله سید جواد مدرسی در این جلسه بر خلافت الهی حضرت ولی عصر (عج) متمرکز است و این مقام را محور اجرای وعدههای الهی، بهویژه انتقام خون سیدالشهدا (ع) و حفظ دین در دوران غیبت، معرفی میکند. این خلاصه به تبیین جایگاه ایشان، ادلهٔ اثبات آن، و خطر انکار این مقام میپردازد.
۱. خلافت الهی: محور انتقام و نصرت
بر اساس روایت امام صادق (ع)، پس از واقعهٔ کربلا و ضجهٔ ملائکه به درگاه الهی، خداوند سایهٔ قائم (ظِلَّ الْقَائِمِ) را به آنها نشان داد و تأکید کرد: «بِهَذَا أَنْتَقِمُ لَهُ مِنْ ظَالِمِیهِ» (من بهوسیلهٔ این مرد از ستمکاران بر حسین انتقام میگیرم).
- معنای “ظِلَّ”:
تعبیر “ظِلَّ” (سایه) لطافت وجودی ایشان و “قائم به غیر” بودن و وابستگی وجودشان به خدا را میرساند؛ به این معنی که حضرت مهدی (عج) واسطهٔ تجلی اراده و قدرت الهی در زمین هستند.
- انحصار برنامهٔ انتقام:
مؤلف تأکید میکند که انتقام خون سیدالشهدا (ع) یک برنامهٔ خدایی است که دست و سبب اجرای آن، منحصراً حضرت مهدی (عج) هستند. مؤمنان اگر میخواهند سهمی در این انتقام الهی داشته باشند، باید سرباز برنامهٔ ایشان باشند و در راستای فراخوانی و یاری منتقم حرکت کنند. هرگونه حرکت خودجوش و خارج از دیانت (برنامهریزی الهی) ایشان، به مثابهٔ “انتقام من” است، نه “انتقام خدا”.
۲. اوج انحراف در دوران قبل از ظهور
روایت ابوسعید خدری از پیامبر (ص) اوضاع آخرالزمان را ترسیم میکند: هر سال از سال پیش بدتر است تا جایی که:
- فقدان عدل: نسلی متولد میشود که بهواسطهٔ غلبهٔ جور (ظلم)، حتی معنای عدالت را نمیفهمد.
- سکوت دین: ظلم به حدی میرسد که کسی جرأت بیان سنت و برنامهٔ خدا (دیّان) را نداشته باشد، و مردم رأی خود را بر رأی الهی مقدم میکنند.
- استقرار موقت اسلام: ظهور ایشان زمانی رخ میدهد که زمین پر از ظلم شده است. سپس با خروج گنجهای زمین و پاشیدن مال، اسلام با تمام محتوایش پایدار و مستقر میگردد«یَضْرِبَ الْإِسْلَامُ بِجِرَانِهِ».
۳. خلافت امام زمان (عج) و خطر شک
پیامبر (ص) غیبت حضرت مهدی (عج) را یک عهد معهود از جانب خودشان دانستهاند و هشدار میدهند که این غیبت، موجب شک مردم میشود:
- انکار حاجت خدا به آل محمد:
اکثریت مردم به دلیل کثرت مساجد و ظواهر دین، خواهند گفت: «مَا لِلَّهِ فِی آلِ مُحَمَّدٍ حَاجَةٌ» و میپندارند که نیازی به مُقَوِّم دین، دیّان و گردانندهٔ معصوم نیست.
- آسیبشناسی شک:
پیامبر (ص) خطرناکترین آسیب دوران غیبت را شک در ولادت و مقامات امام میدانند. اگر در یک شأن از شئون ایشان (مانند رزاقیت، ولایت، یا رعایت حال خلق) شک ایجاد شود، شیطان راهی به دل باز میکند و فرد را از دین و ملت پیامبر (ص) خارج میسازد (همانطور که آدم و حوا را از بهشت بیرون کرد).
- لزوم تمسک به امر اول:
در این دوره، مأموریت شیعیان، تمسک سفت و سخت به «امر اول» (سنن و احکام باقیمانده از پدران ایشان) است تا امر ظهور صادر شود.
۴. معنای خلافت امام زمان (عج) و رزاقیت
خلافت امام زمان (عج) به معنای آن است که ایشان خلیفهٔ الله در زمین هستند؛ نه خلیفهٔ بشر یا یک حاکم زمینی.
- تجلی تمام شئون الهی:
خلافت الهی یعنی امام، مظهر و مجرای تمام صفات و شئون الهی هستند. همانطور که در دعای جوشن کبیر، خداوند را با هزار نام و صفت میخوانیم (رزاق، خالق، اماندهنده، ربّ و…)، خلیفهٔ او نیز باید متجلی تمام این شئون باشد و در سلطنت خود (که شامل روزیرسانی و امنیت است) عاطل و تعطیل نیست.
- اثبات رزاقیت:
مؤلف با حکایت شیخ محمد باقر علم الهدی، رزاقیت و خلافت امام زمان (عج) را تبیین میکند: همانطور که یک فرزند، پدرش را روزیرسان میداند، باید حضرت را نیز به اندازهٔ یک پدر، شاه، یا استاندار در جریان ارزاق عباد قبول داشت.
نتیجهگیری
اگر مؤمنان بخواهند بیداری و هوشیاری لازم را کسب کنند، باید خلافت امام زمان را قبول کنند و بدانند که ایشان از سلطنت خود جدا نشدهاند. اقرار و تسلیم کورکورانه به شئون خلافت ایشان (بر اساس آیهٔ «أَمّن یجیبُ المُضطَرَّ… وَ یجعَلُکُم خُلفاءَ الأَرضِ» دروازهٔ نیل به معرفت و یافتن الطاف مهدوی در زندگی خواهد بود.
